TỔ: VĂN-SỬ-GDCD
N
G
Ữ
V
Ă
N
7
Giáo viên : Phạm Cẩm Nhung
CHÀO MỪNG QÚI THẦY CÔ
VỀ DỰ GIỜ LỚP 7/2
NGỮ VĂN 7
Người thực hiện: Phạm Cẩm Nhung
Trường THCS Võ Nguyên Giáp
Tìm các cụm từ có các cặp từ trái nghĩa
Mắt nhắm mắt mở
Mắt nhắm mắt mở
Tìm các cụm từ có các cặp từ trái nghĩa
Kẻ cười người khóc
Kẻ cười người khóc
THÀNH NGỮ
THÀNH NGỮ
Tiết 48 :
I. Thế nào là thành ngữ?
1. Ví dụ :
THÀNH NGỮ
Tiết 48 :
I. Thế nào là thành ngữ?
1. Ví dụ :
Nước non lận đận một mình
Thân cò
bấy nay.
lên thác xuống ghềnh
THÀNH NGỮ
Tiết 48 :
I. Thế nào là thành ngữ?
1. Ví dụ :
2. Nhận xét :
Cụm từ: lên thác xuống ghềnh
THẢO LUẬN
NHÓM 1:
CỤM TỪ: Lên thác xuống ghềnh
Có thể thay một vài từ trong cụm từ này bằng từ khác được không?
VD: Vượt thác xuống ghềnh
NHÓM 2:
NHÓM 3:
NHÓM 4:
Có thể chêm xen một vài từ khác vào cụm từ được không?
VD: Lên thác lội xuống ghềnh
Có thể thay đổi vị trí của các từ trong cụm từ được không?
VD: Lên ghềnh xuống thác
Từ nhận xét trên, em rút ra kết luận gì về đặc điểm cấu tạo của cụm từ trên?
THẢO LUẬN
NHÓM 1:
CỤM TỪ: Lên thác xuống ghềnh
Không thể thay một vài từ trong cụm từ.
VD: Vượt thác xuống ghềnh
NHÓM 2:
NHÓM 3:
NHÓM 4:
Không thể chêm xen một vài từ khác vào cụm từ.
VD: Lên thác lội xuống ghềnh
Không thể thay đổi vị trí của các từ trong cụm từ.
VD: Lên ghềnh xuống thác
Là loại cụm từ có cấu tạo cố định.
THÀNH NGỮ
Tiết 48 :
I. Thế nào là thành ngữ?
1. Ví dụ :
2. Nhận xét :
- Có cấu tạo cố định.
Cụm từ: lên thác xuống ghềnh
THÀNH NGỮ
Tiết 48 :
I. Thế nào là thành ngữ?
1. Ví dụ :
2. Nhận xét :
Cụm từ “Lên thác xuống ghềnh” có nghĩa là gì ?
Đi lại ở nơi khó khăn, nguy hiểm. (Sự vất vả, trải qua gian nan, nguy hiểm)
-> Biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh.
- Có cấu tạo cố định.
Cụm từ: lên thác xuống ghềnh
THÀNH NGỮ
Tiết 48 :
I. Thế nào là thành ngữ?
1. Ví dụ :
2. Nhận xét :
Biểu thị một ý nghĩa hoàn
chỉnh.
- Có cấu tạo cố định.
Cụm từ: lên thác xuống ghềnh
Đứng núi này trông núi nọ.
Đứng núi nọ trông núi kia.
Đứng núi này trông núi khác.
Ba chìm bảy nổi.
Bảy nổi ba chìm.
Lưu ý : Thành ngữ có cấu tạo cố định nhưng tính cố định của thành ngữ cũng chỉ là tương đối.
14
? Tìm những biến thể của thành ngữ sau, từ đó em rút ra nhận xét gì về sự biến đổi của thành ngữ ?
? Giải nghĩa những thành ngữ sau và nhận xét nghĩa của chúng được hiểu theo cách nào ?
- Đi guốc trong bụng
- Nhanh như chớp
- Mưa to gió lớn

Đi guốc trong bụng
Hiểu rõ những suy nghĩ của người khác.
Rất nhanh, thoắt một cái đã làm gọn một việc gì đó.
Nhanh
như chớp
Thành ngữ hiểu theo nghĩa ẩn dụ.
Thành ngữ có nghĩa hiểu theo phép so sánh.

Mưa to gió lớn
Hiện tượng thời tiết mưa to kém theo gió lớn.
Thành ngữ có nghĩa bắt nguồn từ nghĩa đen của các yếu tố tạo nên nó.
THÀNH NGỮ
Tiết 48 :
I. Thế nào là thành ngữ?
1. Ví dụ :
2. Nhận xét :
Biểu thị một ý nghĩa hoàn
chỉnh.
- Có cấu tạo cố định.
Cụm từ: lên thác xuống ghềnh
THÀNH NGỮ
Tiết 48 :
I. Thế nào là thành ngữ?
1. Ví dụ :
2. Nhận xét :
Biểu thị một ý nghĩa hoàn
chỉnh.
- Có cấu tạo cố định,
Cụm từ: lên thác xuống ghềnh
* Ghi nhớ: (Sgk/144)
THÀNH NGỮ
Tiết 48 :
I. Thế nào là thành ngữ?
1. Ví dụ:
2. Nhận xét:
* Ghi nhớ: (Sgk/144)
II. Sử dụng thành ngữ:
1. Ví dụ:
a. Thõn em v?a tr?ng l?i v?a trũn
B?y n?i ba chỡm v?i nu?c non.
-
Xác định vai trò ngữ pháp của các thành ngữ
c. Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt

thì em chạy sang...
Vị ngữ
Chủ ngữ
Phụ ngữ
b. Sơn hào hải vị là những món ăn các lang mang

tới trong ngày lễ Tiên Vương.
THÀNH NGỮ
Tiết 48 :
I. Thế nào là thành ngữ?
1. Ví dụ:
2. Nhận xét:
* Ghi nhớ: (Sgk/144)
II. Sử dụng thành ngữ:
1. Ví dụ:
2. Nhận xét:
Bảy nổi ba chìm: vị ngữ
Sơn hào hải vị: chủ ngữ
- Tắt lửa tối đèn: phụ ngữ trong cụm danh từ.
22
So sánh hai cách nói sau, cách nói nào ngắn gọn, hàm súc, có tính hình tượng, tính biểu cảm cao ?
Câu có sử dụng thành ngữ
Câu không sử dụng thành ngữ
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non.
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Vất vả, lận đận, chìm nổi với nước non.
Nước non lận đận một mình
Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay.
Nước non lận đận một mình
Thân cò trải qua nhiều khó khăn, vất vả, nguy hiểm bấy nay.
-> Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc có tính hình tượng, tính biểu cảm cao.
THÀNH NGỮ
Tiết 48 :
I. Thế nào là thành ngữ?
1. Ví dụ:
2. Nhận xét:
* Ghi nhớ: (Sgk/144)
II. Sử dụng thành ngữ:
1. Ví dụ:
2. Nhận xét:
→ Ngắn gọn, hàm súc có tính hình tượng, tính biểu cảm cao.
* Ghi nhớ: (Sgk/144)
Tìm thành ngữ trong các ví dụ sau
Rột thỏng tu, n?ng du thỏng tỏm
Rột nhu c?t
Cu?i v? b?ng
T?c d?t, t?c v�ng
Uống nước nhớ nguồn
Nhanh như cắt
Thành
ngữ
Tục
ngữ
Thành ng?: Là một cụm từ, thường nhận xét về tính cách, phẩm chất, đặc điểm... của con người, sự vật.
Tục ng?: là một câu, ho?c m?t m?nh d?, phản ánh kinh nghiệm ho?c m?t nh?n d?nh về mọi mặt của cuộc sống.
THÀNH NGỮ
Tiết 48 :
I. Thế nào là thành ngữ?
1. Ví dụ:
2. Nhận xét:
* Ghi nhớ: (Sgk/144)
II. Sử dụng thành ngữ:
1. Ví dụ:
2. Nhận xét:
* Ghi nhớ: (Sgk/144)
III. Luyện tâp:
Bài tập 1. Xác định và giải thích ý nghĩa thành ngữ:
a. Đến ngày lễ Tiên Vương, các lang mang sơn hào hải vị, nem công chả phượng tới, chẳng thiếu thứ gì.
Bài tập 1. Xác định và giải thích ý nghĩa thành ngữ trong các câu sau ?
-> Những thức ăn quý hiếm, đắt tiền, sang trọng
- Sơn hào hải vị
- Nem công chả phượng
c. Chốc đà mười mấy năm trời
Còn ra khi đã da mồi tóc sương.
- Da mồi tóc sương
-> Chỉ người già, tóc đã bạc, da đã nổi đồi mồi.
Bài tập 1. Xác định và giải thích ý nghĩa thành ngữ trong các câu sau ?
THÀNH NGỮ
Tiết 48 :
I. Thế nào là thành ngữ?
II. Sử dụng thành ngữ:
III. Luyện tâp:
Bài tập 1: Xác định và giải thích ý nghĩa thành ngữ:
Bài tập 2: Kể vắn tắt các truyền thuyết và ngụ ngôn:
( Về nhà làm bài)
Con Rồng cháu Tiên
Bài tập 2. Kể vắn tắt các truyền thuyết và ngụ ngôn tương ứng để thấy rõ lai lịch của các thành ngữ sau.
Bài tập 2. Kể vắn tắt các truyền thuyết và ngụ ngôn tương ứng để thấy rõ lai lịch của các thành ngữ sau.
( Về nhà làm bài)
Thầy bói xem voi
Ếch ngồi đáy giếng
Bài tập 2. Kể vắn tắt các truyền thuyết và ngụ ngôn tương ứng để thấy rõ lai lịch của các thành ngữ sau.
( Về nhà làm bài)

THÀNH NGỮ
Tiết 48 :
I. Thế nào là thành ngữ?
II. Sử dụng thành ngữ:
III. Luyện tâp:
Bài tập 1: Xác định và giải thích ý nghĩa thành ngữ:
Bài tập 2: Kể vắn tắt các truyền thuyết và ngụ ngôn:
Bài tập 3: Điền thêm yếu tố để thành ngữ được trọn vẹn:
THÀNH NGỮ
Tiết 48 :
I. Thế nào là thành ngữ?
II. Sử dụng thành ngữ:
III. Luyện tâp:
Bài tập 1: Xác định và giải thích ý nghĩa thành ngữ:
Bài tập 2: Kể vắn tắt các truyền thuyết và ngụ ngôn:
Bài tập 3: Điền thêm yếu tố để thành ngữ được trọn vẹn:
Bài tập 4: Sưu tầm ít nhất mười thành ngữ và giải nghĩa:
Lời .... tiếng nói
Một nắng hai ....
Ngày lành tháng ....
No cơm ấm …
Bách … bách thắng
Sinh .... lập nghiệp
ăn
sương
tốt
áo
chiến
Điền thêm yếu tố để thành ngữ được trọn vẹn:
cơ
Hướng dẫn học bài
- Học thuộc phần ghi nhớ,
học kĩ bài giảng
Chuẩn bị bài “Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học.
Kính chúc sức khoẻ
Quý thầy cô và các em